By Dr. Ravindra Patil
जेव्हा ब्रेन ट्यूमरचे निदान होते, तेव्हा पहिली भीती मृत्यूची असते आणि दुसरी भीती उपचारांच्या खर्चाची असते.
ट्यूमरचे उपचार सामान्यतः तीन प्रकारचे असतात, औषधे [केमोथेरपी म्हणतात], ब्रेन ट्यूमर शस्त्रक्रिया आणि रेडिएशन थेरपी.
प्रत्येक व्यक्ती शस्त्रक्रियेशिवाय ब्रेन ट्यूमरचा उपचार घेण्याचा प्रयत्न करेल कारण प्रत्येकजण शस्त्रक्रियेला घाबरतो. होय, ब्रेन ट्यूमरवर शस्त्रक्रियेशिवाय उपचार करणे शक्य आहे, परंतु सौम्य ट्यूमरचा [कर्करोग नसलेला ट्यूमरचा] शस्त्रक्रियेद्वारेच सर्वोत्तम उपचार होतो कारण सर्जन सौम्य ट्यूमर पूर्णपणे काढून टाकू शकतो.
ब्रेन ट्यूमरवर शस्त्रक्रियेशिवाय उपचार करणे खूप आकर्शक आहे. कारण त्यात कवटी कापून शस्त्रक्रियेची जरूर नसते. कवटी कापतांना मेंदूला इजा होण्याच्या शक्यता असते ती टळते.
शस्त्रक्रियेशिवाय ब्रेन ट्यूमरचे उपचार कोणत्या प्रकारचे आहेत?
ब्रेन ट्यूमरवर शस्त्रक्रियेशिवाय औषधाच्या उपचारांना केमोथेरपी म्हणतात. यात ब्रेन ट्यूमर पेशी नष्ट करण्यासाठी कर्करोगविरोधी (सायटोटॉक्सिक) औषधे वापरते. पण लक्षात ठेवा, औषधे इन्जेक्शनने टोचली किंवा तोंडी घेतली तरी ती तुमच्या शरीरात रक्तप्रवाहात फिरतात. अशा प्रकारे सायटोटॉक्सिक औषधे शरीराच्या इतर भागांना हानी पोहोचवू शकतात. याशिवाय, काही केमोथेरपी औषधांनी मेंदूच्या गाठींवर उपचार करणे कठीण होऊ शकते कारण औषधे “रक्त मेंदूचा अडथळा” (blood brain barrier) नावाचा अडथळा ओलांडू शकत नाहीत.
केमोथेरपी उपचारांचा एक कोर्स 6-12 महिने टिकू शकतो, ज्यामध्ये 6-12 चक्रे असतात. रुग्णांना दर काही आठवड्यांनी, काही दिवस केमोथेरपी दिली जाते.
यात तीन मुख्य प्रकारचे उपचार आहेत. तुम्हाला एकापेक्षा जास्त प्रकारच्या उपचारांची आवश्यकता असू शकते.
अर्थातच सौम्य [कर्करोग नसलेल्या] ब्रेन ट्यूमरमध्ये उपचारांचा हा मुख्य आधार आहे. ट्यूमर काढून टाका आणि रोग विसरा.
परंतु बर्याच प्रकरणांमध्ये ब्रेन ट्यूमरवर उपचार करण्यासाठी तीन्ही प्रकारचे उपचार वापरले जातात. सर्जन ट्यूमर काढून टाकतो, रेडिएशन ऑन्कोलॉजिस्ट कोणत्याही अवशिष्ट ट्यूमर पेशींवर उपचार करण्यासाठी रेडिएशन देतो आणि वैद्यकीय ऑन्कोलॉजिस्ट कोणत्याही कर्करोगाच्या पेशी पूर्णपणे नष्ट करण्यासाठी कर्करोग-विरोधी सायटोटॉक्सिक औषधे देतात.
ब्रेन ट्युमरच्या शस्त्रक्रिया फक्त मोठ्या शहरांमध्ये आणि मोठ्या कॉर्पोरेट हॉस्पिटलमध्येच करता येतात हे उघड आहे. अशा रुग्णालयांमध्ये सर्वोत्तम उपकरणे आणि सर्वोत्तम डॉक्टर एकाच छताखाली असतात. पण ते खूप पैसे घेतात. भारतात किंवा कोठेही मेंदूच्या शस्त्रक्रियेचा खर्च नेहमीच जास्त असतो. पण त्यासाठी कारणे आहेत.
ब्रेन ट्यूमरच्या उपचारांसाठी अनेक निदानात्मक चाचण्या कराव्या लागतात. सीटी स्कॅन, एमआरआय स्कॅन आणि पीईटी स्कॅन सारखी इमेजिंग आवश्यक आहे. मग ब्रेन ट्यूमर ऑपरेशनसाठी खूप महाग उपकरणे लागतात. ऑपरेशन थिएटर मध्ये खास HEPA फिल्टर्स आणि लॅमिनार एअरफ्लो बसवलेले असतात.
ब्रेन सर्जरी ऑपरेशन थिएटरमधील उपकरणांमध्ये ऑपरेशन थिएटर लाइट्स, ऑपरेशन थिएटर टेबल, ऍनेस्थेसिया ट्रॉली आणि याशिवाय स्टिरिओटॅक्टिक फ्रेम, सर्जिकल नेव्हिगेशन आणि इमेजिंग स्क्रीन असणे आवश्यक आहे. CUSA [Cavitronic Ultrasonic Surgical Aspirator] सारखी विशेष उपकरणे आवश्यक असू शकतात, जे पुन्हा खर्चात भर घालतात.
ब्रेन ट्यूमर ऑपरेशननंतर बरे होण्यासाठी काही दिवसांसाठी अतिदक्षता विभाग [ICU] मध्ये रोग्याला ठेवणे आवश्यक आहे. नंतर रुग्णाला हॉस्पिटलच्या स्पेशल खोलीत हलवले जाऊ शकते. त्याला/तिला सामान्य वॉर्डमध्ये ठेवता येत नाही कारण ब्रेन ट्यूमरच्या रूग्णांना विशेष काळजीची आवश्यकता असते. सांगायचा उद्देश हा की या सर्वांमुळे खर्च वाढत जातो.
ब्रेन ट्यूमरच्या ऑपरेशननंतर फिजिओथेरपी आवश्यक आहे. प्रशिक्षित फिजिओथेरपिस्टच्या देखरेखीखाली योग्य सौम्य व्यायामाने कार्यात्मक पुनर्प्राप्ती हळूहळू प्राप्त करणे आवश्यक आहे.
कधीकधी स्पीच थेरपीची (बोलण्याचे प्रशिक्षण) आवश्यकता असू शकते. ऑक्यूपेशनल थेरपीची आवश्यकता असू शकते.
कधीकधी इम्प्लांट किंवा उपकरणे कवटीत किंवा मेंदूमध्ये टाकली जातात आणि ती कायमस्वरूपी मेंदूमध्येच राहतात. अशी उपकरणे खूप महाग असतात. ते मेंदूच्या शस्त्रक्रियेच्या खर्चात भर घालतात.
शेवटी पण अतिशय महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, महानगर किंवा कॉस्मोपॉलिटन शहरांमधील रुग्णालये अतिशय उच्च किंमतीच्या जमीनीवर बांधलेली असतात.यामुळे पण प्रत्येक ब्रेन ट्यूमर उपचार रूग्णाच्या खर्चात वाढ होते. मुंबईसारख्या शहरात नवीन हॉस्पिटल बांधणे हे मोठ्या कॉर्पोरेट्ससाठीही अकल्पनीय आहे कारण तिथे जमिनीची किंमत अतिशय जास्त आहे.
एखाद्या लहान शहरात जर वैद्यकीय आणि पॅरामेडिकल व्यावसायिकांची चांगली टीम असलेले एक चांगले रुग्णालय असेल तर ओव्हरहेड खर्च खूप कमी होतो.
समर्थ न्यूरो आणि सुपरस्पेशालिटीहॉस्पिटल हे महाराष्ट्राच्या दक्षिणेकडील मिरज आणि सांगली या छोट्या जुळ्या शहरांमधील कॉर्पोरेट हॉस्पिटलचे एक उत्तम उदाहरण आहे.
समर्थ न्यूरो आणि सुपरस्पेशालिटीहॉस्पिटलचे संस्थापक व प्रमुख म्हणजेसुवर्णपदक विजेते न्यूरो सर्जन डॉ. रवींद्र पाटील. ते तेथे ब्रेन ट्यूमरच्या अनेक शस्त्रक्रिया करतात. त्यांनी केलेली ऑपरेशन्सभारतात इतर कुठल्याही मोठ्या हॉस्पिटल मध्ये केलेल्या ब्रेन ट्यूमरच्या ऑपरेशन इतकीच चांगली होतात.
आणि समर्थ न्यूरो आणि सुपरस्पेशालिटीहॉस्पिटल कॉस्मोपॉलिटन किंवा महानगरांमध्ये ब्रेन ट्यूमर ऑपरेशनच्या खर्चाच्या तुलनेत खूपच कमी शुल्क आकारते.
भारतात ब्रेन ट्यूमर शस्त्रक्रियेचा खर्च लहान शहरे आणि शहरांमध्ये कमी असल्याची अनेक कारणे आहेत. हे जमिनीची कमी किंमत, कमी जमीन महसूल, शहराच्या मध्यभागी पर्यंत जाण्यास कमी अंतर आणि तुलनेने पोहोचण्यासाठी सुलभ.
डॉ. रवींद्र पाटील यांनी मोठ्या शहरांमध्ये प्रशिक्षण घेतले आणि मिरज आणि सांगली या छोट्या शहरांमध्ये स्थायिक होण्याचा निर्णय घेण्यापूर्वी त्यांनी हजारो शस्त्रक्रिया केल्या. आपल्या सहकारी नागरिकांची सेवा करणे आणि गर्दीपासून दूर जाणे हा त्यांचा उद्देश होता. पण सर्वात मोठे कारण म्हणजे त्यांनाया छोट्या टियर टू शहरांमध्ये एक शाश्वत रुग्णालय बांधता आले. अशा प्रकारे डॉ रवींद्र यांच्या शस्त्रक्रिया कौशल्यासह समर्थ न्यूरो आणि सुपरस्पेशालिटी हॉस्पिटलसुरू झाले.
त्यांनीब्रेन ट्यूमरच्या छोट्या ऑपरेशन्सपासून सुरुवात केली आणि लवकरच डोक्याला दुखापत आणि रस्ते अपघात आणि इतर अनेक मेंदूच्या विकारांसाठी शस्त्रक्रिया करण्यासाठी त्याच्या सेवा वाढवल्या. आज डॉ. रवींद्र दक्षिण महाराष्ट्रातील आघाडीच्या न्यूरोसर्जनपैकी एक आहेत आणि समर्थ न्यूरो आणि सुपरस्पेशालिटीहॉस्पिटलमध्ये जवळजवळ प्रत्येक ब्रेन ट्यूमर ऑपरेशनसाठी उत्कृष्ट उपकरणे आहेत. सीटी स्कॅनर आणि लॅमिनार एअर फ्लो आणि हिपा फिल्टरसह सुसज्ज ऑपरेशन थिएटर्स व्यतिरिक्त, त्याच्या हॉस्पिटलमध्ये विविध प्रकारच्या अल्ट्रा-प्रिसिजन ब्रेन ट्यूमर ऑपरेशन्ससाठी सर्जिकल नेव्हिगेशन सिस्टम आहे.
भारतातील वैद्यकीय पर्यटनाला प्रोत्साहन देणार्या एका वेबसाइटने भारतात वेगवेगळ्या शहरांमध्ये ब्रेन ट्यूमर ऑपरेशन किंवा शस्त्रक्रियांचे खालील दर दर्शविले आहेत. लक्षात घ्या की आकडेवारी फक्त जाहिरातींसाठी आहे. ब्रेन ट्यूमर शस्त्रक्रियेसाठी भारतात किंवा कोठेही खर्च ब्रेन ट्यूमर ऑपरेशनच्या प्रकारावर अवलंबून असेल.
हे पाहिले जाऊ शकते की भारतातील बहुतेक शहरांमध्ये ब्रेन ट्यूमर शस्त्रक्रियेचा खर्च मुंबई वगळता काहीसा समान आहे, जेथे ब्रेन ट्यूमर शस्त्रक्रियेचा खर्च सर्वात जास्त आहे. पण त्याचं कारण म्हणजे मुंबई हे राहण्यासाठी सर्वात महागड्या शहरांपैकी एक आहे.
नमूद केल्याप्रमाणे, पायाभूत सुविधा, जमिनीची किंमत, कर्मचार्यांच्या पगाराची किंमत, स्थानिक कर, विजेची किंमत, सीएनजीची किंमत, औषधे, वैद्यकीय वायू आणि उपभोग्य वस्तूंची किंमत या सर्वांमुळे प्रमुख शहरांमध्ये ब्रेन ट्यूमर शस्त्रक्रियेचा खर्च वाढतो. या सर्व खर्चांवर अतिरिक्त अधिभार चढतोच.
समर्थ न्यूरो आणि सुपरस्पेशालिटी हॉस्पिटलमध्ये 100+ बेड आहेत आणि हे न्यूरोलॉजिकल समस्या / आजारावरील इमर्जन्सी सर्जरीमध्ये आणि निदानामध्ये तज्ञ आहे.
