गेल्या लेखात आपण पार्किन्सन रोगाची माहिती घेतली. पार्किन्सन रोग एक सतत वाढत जाणारा मज्जासंस्थेचा रोग आहे. यात शरीर व हात सतत थरथरतात व हालचाल, अभिव्यक्ती आणि वेग इत्यादींवर परिणाम होतो.
या भागात त्या साठी शस्त्रक्रियेचा उपचार आणि पार्किन्सन्स आजारासह जगण्याविषयी माहिती देत आहोत.
पार्किन्सन रोगासाठी शस्त्रक्रिया म्हणजे ‘डीप ब्रेन स्टिम्युलेशन’ [DBS]. यात सर्जन मेंदूमध्ये इलेक्ट्रोड इम्प्लांट करतात. इलेक्ट्रोड्सची दुसरी टोके कॉलरबोनजवळ रुग्णाच्या छातीत बसवलेल्या जनरेटरशी जोडलेली असतात. यामुळे पार्किन्सन रोगाची लक्षणे कमी होऊ शकतात.
DBS लेव्होडोपावरील अनियंत्रित आणि चढ–उतार प्रतिक्रियांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी किंवा औषधांच्या समायोजनाने सुधारत नसलेल्या डिस्कायनेसियावर नियंत्रण ऑपरेशन उपयोगी असते.
डीबीएस पार्किन्सन रोग जास्त वाढलेल्या रुग्णांना केले जाते, विशेष करून ज्यांना लेवोडोपा या औषधाचा परिणाम अस्थिर होतो. डीबीएस औषधोपचारातील चढउतार स्थिर करू शकते, डिस्कायनेसिया, थरथर, स्यायुंचा कडकपणा आणि हालचाली कमी करू शकते. DBS सर्जरीचे धोके म्हणजे संसर्ग, सेरेब्रोव्हस्कुलर स्ट्रोक किंवा ब्रेन हॅमरेज आहेत पण ते क्वचित होतात.
पार्किन्सन रोगात कोणतेही अन्न किंवा पदार्थांचे मिश्रण मदत करते असे सिद्ध झाले नसले तरी काही खाद्यपदार्थ लक्षणे कमी करण्यास मदत करू शकतात. पार्किन्सन रोगासाठी घरगुती उपचारांमध्ये समाविष्ट आहे, जास्त फायबर असलेले अन्न खाणे आणि पुरेशा प्रमाणात पाणी पिणे हे नक्कीच फायदा करते आणि पार्किन्सन्स रोगामध्ये अनेक लोकांना होत असलेली बद्धकोष्ठता (मलावरोध) टाळण्यास मदत करू शकते. जर उत्तम संतुलित आहारा घेतला तर त्या मुळे ओमेगा–३ फॅटी अॅसिडही मिळते, जे पार्किन्सन रोगाच्या रुग्णांसाठी फायदेशीर ठरते.
व्यायामामुळे रुग्णाच्या स्नायूंची ताकद, लवचिकता आणि संतुलन वाढू शकते. हे निरोगीपणाची भावना सुधारण्यास आणि नैराश्य कमी करण्यास देखील मदत करते. सर्वोत्तम व्यायाम म्हणजे चालणे, पोहणे, बागकाम, नृत्य, वॉटर एरोबिक्स किंवा स्ट्रेचिंग.
पार्किन्सन रोगामुळे संतुलन बिघडू शकते, ज्यामुळे सामान्य चालणे कठीण होते. व्यायामामुळे चाल सुधारू शकते. रुग्णांनी खालील विशेष सूचना लक्षात ठेवाव्या:
जेव्हा तुम्ही चालत असाल तेव्हा तुमची टाच प्रथम जमिनीवर टेकवण्याचा प्रयत्न करा. चुळबूळ टाळा, ताठ चाला, चालताना समोर पहा, जमिनीकडे पाहून चालू नका.
पार्किन्सन्सच्या नंतरच्या टप्प्यातील रुग्ण अधिक सहजपणे पडू शकतात. पडणे टाळण्यासाठी, हे करा:
दैनंदिन जीवनातील क्रियाकलाप – जसे की कपडे घालणे, खाणे, आंघोळ करणे आणि लिहिणे – पार्किन्सन रोग असलेल्या लोकांसाठी कठीण असू शकते. व्यावसायिक थेरपिस्ट यात मदत करू शकतात.
सहाय्यक उपचारांमुळे पार्किन्सन रोगाची काही लक्षणे आणि कॉम्प्लिकेशन्स कमी होण्यास मदत होते. वेदना, थकवा आणि नैराश्य वगैरे लक्षणे वैद्यकीय उपचार आणि सहाय्यक उपचार बरोबर घेतल्यास अधीक फायदा होतो.
रुग्णांना कधीकधी राग येणे किंवा अति निराश होणे सामान्य आहे, कारण चालणे, बोलणे आणि खाणे अशा सामान्य गोष्टी देखील कठीण होतात आणि जास्त वेळ घेतात.
उदासीनते साठी अँटीडिप्रेसंट औषधे लक्षणे कमी करण्यास मदत करतात.
कुटुंब आणि मित्र हे रुग्णांसाठी सर्वोत्तम समर्थन गट आहेत. सपोर्ट ग्रुप रुग्ण आणि त्यांच्या कुटुंबियांना अशाच परिस्थितीतून जात असलेल्या लोकांना शोधण्यासाठी मदत देतात आणि त्यामुळे रूग्णाला खूप मदत होते. दीर्घकालीन पार्किन्सन रोग असलेल्या लोकांसोबत काम करण्यासाठी प्रशिक्षित मानसशास्त्रज्ञ किंवा सामाजिक कार्यकर्ते उपलब्ध असल्यास खूप मदत होते.
विचारण्यासारखे बरेच काही असल्यामुळे डॉक्टरना भेटण्याआधी भेटीची तयारी करणे अति आवश्यक आहे.
तुमच्या डॉक्टरांना विचारण्यासाठी तुम्ही तयार केलेल्या प्रश्नांव्यतिरिक्त, तुमच्या भेटीदरम्यान तुमच्या मनात येणारे प्रश्न विचारण्यास अजिबात संकोच करू नका.
तुमचे डॉक्टर तुम्हाला अनेक प्रश्न विचारण्याची शक्यता आहे. त्यांना उत्तर देण्यास तयार रहा. तुमचे डॉक्टर खालील प्रश्न विचारू शकतात:
पार्किन्सन रोगाची कोणतीही पूर्णपणे ज्ञात कारणे नाहीत आणि सध्या कोणताही इलाज नाही. नवीन संशोधन रुग्णांना नक्कीच काही मदत करेल.
परंतु पार्किन्सन रोगात सर्व काही उदास नसते. औषधे, व्यायाम आणि व्यावसायिक थेरपी लक्षणे मोठ्या प्रमाणात कमी करतात, जीवनाची गुणवत्ता सुधारतात आणि आयुर्मान वाढवतात. आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, लोकं आणि त्यांचे कुटुंबिय पार्किन्सन आजारासोबत जगायला शिकतात.
समर्थ न्यूरो आणि सुपरस्पेशालिटी हॉस्पिटलमध्ये 100+ बेड आहेत आणि हे न्यूरोलॉजिकल समस्या / आजारावरील इमर्जन्सी सर्जरीमध्ये आणि निदानामध्ये तज्ञ आहे.
